به لحاظ اقتصادي از وظايف مهم بازارهاي مالي تسهيل تشکيل سرمايه است. شرکتهايي که درصدد تامين مالي بر مي‌آيند ، اوراق‌بهادار(داراييهاي مالي) خود را در ازاي پولي که واسطه هاي مالي يا خود پس انداز کنندگان مي پردازند مبادله مي‌نمايند. بازار دست اول دو ويژگي عمده دارد:

1- بازاري که در آن تشکيل سرمايه صورت مي گيرد.
2- سهام و اوراق منتشر شده شرکتها براي اولين بار در اين بازار عرضه مي‌گردد.

1- نقش بانك هاي سرمايه گذاري در تشکيل سرمایه

انتقال سرمايه از پس انداز کنندگان به سمت واحدهاي نيازمند به سه طريق مصور در صفحه بعد صورت ميگيرد:
حالت اول ؛ انتقال مستقيم پول و اوراق‌بهادار زماني صورت مي کيرد که شرکت اوراق‌بهادارش را مستقيماً به پس انداز کنندگان بفروشد بدون اينکه وجوه و اوراق‌بهادار ازهيچ نوع واسطه اي عبور نمايد. در اين حالت معمولاً موسس از اقوام و آشنايان تامين مالي نموده و در ازاي اين همکاري ، اوراق‌بهادار ارائه ميدهد.
اين روش براي سرمايه‌گذاري هاي کوچک کاربردي است و در برابر نياز به حجم بالاي سرمايه نا کارآمد مي‌باشد. در اين حالت ريسک سرمايه‌گذاري متوجه سرمايه‌گذاران خواهد شد.


حالت دوم؛ انتقال غير مستقيم ( نيمه مستقيم) از طريق بانك هاي سرمايه گذاري: در اين حالت بانك سرمايه گذاريي اوراق‌بهادار را از شرکت منتشر کننده آن مي خرد و سپس به سرمايه‌گذاران نهايي که ممکن است اشخاص حقيقي ، شرکتهاي ديگر، صندوقهاي بازنشستگي و ... باشند، مي فروشد.در اين حالت به دليل بررسي اوراق توسط بانك سرمايه گذاري اعتماد و اطمينان سرمايه‌گذاران بيشتر ميباشد ولي ريسک سرمايه‌گذاري متوجه خود سرمايه‌گذاران است که اوراق‌بهادار شرکت را از طريق بانك سرمايه گذاري خريداري مي‌نمايند.


حالت سوم؛ انتقال غير مستقيم منابع از طريق واسطه هاي مالي : در اين حالت واسطه هاي مالي وجوه را از پس انداز کنندگان دريافت نموده و در قبال آن اوراق‌بهادار خود را به آنان اعطا مي‌نمايند، و از وجوه به دست آمده در جاي ديگري و به شکلهاي ديگر استفاده مي‌نمايند.


2- نقش بانك هاي سرمايه گذاري در واگذاري فعاليتهاي اقتصادي مربوط به بخش خصوصي

فرآيند خصوصي سازي بصورت گسترده اي در کشورهاي جهان درحال انجام مي‌باشد . اين امر به دليل احساس دولتمردان به ضرورت واگذاري فعاليت هاي اقتصادي و موسسات دولتي به بخش خصوصي است. آنچه در اين قسمت مورد توجه قرار مي گيرد روشهاي اجراي سياست واگذاري و بررسي نقش بازارهاي مالي و بانك هاي سرمايه گذاريدر تسهيل اجراي اين سياست است. واگذاري فعاليتهاي اقتصادي به بخش خصوصي به صورت فروش سهام شرکتهاي دولتي به سرمايه‌گذاران بخش خصوصي صورت مي گيرد. خريد و فروش سهام نياز به بازار مالي مناسب دارد. بنابراين يکي از ضروريات اوليه واگذاري، وجود يک بازار مالي مناسب و فعال مي‌باشد. يعني با فراهم بودن ساير شرايط هر اندازه بازار مالي سازمان يافته تر ، وسيع تر و داراي موسسات مالي قوي تري باشد، متناسب با آن جريان واگذاري تسهيل مي‌گردد و به عکس در صورت عدم انسجام وکارآيي بازار مالي و عدم وجود نهادهاي مالي مناسب ، جريان واگذاري به مراتب کند تر خواهد شد. انتخاب روشهاي مناسب جهت واگذاري نيزعامل تاثير گذار ديگر بر جريان واگذاري است. متداولترين روش مورد استفاده در کشورهاي مختلف دنيا " عرضه سهام واحد مشمول واگذاري به عموم مردم است." در اين روش از خدمات بانك هاي سرمايه گذارياستفاده مي‌شود.

ارائه خدمات فني ومالي از سوي موسسات تامین سرمایه موجب سهولت در واگذاري مي‌گردد. از جمله اين اقدامات تعيين قيمت سهام شرکت هايي است که براي اولين بار سهام آنها به عموم مردم عرضه مي‌گردد. بدين جهت بانك هاي سرمايه گذاري با استفاده از پرسنل مالي مجرب و قوي و سيستمهاي پيشرفته اطلاعاتي و داده پردازي ، قادر به تجزيه و تحليل ابعاد و عوامل موثر بر ارزش شرکتها و در نهايت تعيين قيمت نزديک به ارزش واقعي شرکت مي‌باشند. چنانچه قيمت‌گذاري به نحو مطلوب و توسط موسسات مستقلي صورت پذيرد سبب جلب اعتماد سرمايه‌گذاران خواهد شد. بانك هاي سرمايه گذاري با ارائه خدماتي چون بازارسازي و کارگزاري موجب رونق بازار ثانويه مي‌گردند.

3- کمک به خريداران وفروشندگان اوراق‌بهادار به عنوان دلال و کارگزار

بانك هاي سرمايه گذاري در بازار ثانويه به عنوان کارگزار در بورس اوراق‌بهادار و در بازار خارج از بورس به عنوان معامله گر عمل مي‌نمايند. در نقش کارگزار حق کميسيون دريافت مي‌کنند و به عنوان يک معامله گر از مابه التفاوت قيمت خريد و فروش منتفع مي‌گردند . در بازرهاي خارج از بورس اين موسسات نقش بازار گردان را بازي مي‌کنند. انجام وظيفه بازارسازي از طرف بانك هاي سرمايه گذاريبويژه در مورد سهام شرکتهاي پذيرفته نشده در بورس موجب افزايش نقدينگي اين بازارها مي‌شود. در بخش هاي بعدي بطور مفصل در مورد اين سه وظيفه صحبت خواهيم کرد.

4- نقش بانك هاي سرمايه گذاريدر افزايش کارآيي اطلاعات بازار مالي

برتري بانك هاي سرمايه گذاري درافزايش دادن نقدينگي و کارآيي اطلاعات ناشي از تخصص ومهارت کافي آنها در زمينه مسائل مالي شرکتها وتوانايي در جمع آوري و پردازش سريع اطلاعات است. در مورد پذيره نويسي شرکتهاي بزرگ تحقيقات وسيعي در مورد مديريت، امورحقوقي، مالي و حسابداري ، فني و مهندسي و ديگر جوانب به عمل مي‌آيد.

بانك هاي سرمايه گذارياطلاعات وسيعي را که به دنبال انجام تحقيقات گسترده درمورد قسمت هاي مختلف بويژه در مورد بخش مالي شرکت بدست مي‌آورند را در قالب کتابچه هايي تنظيم و آن را به مراجع رسمي و نيز به عموم سرمايه‌گذاران عرضه مي‌نمايند.اين اقدام يکي از وظايف اصلي بانك هاي سرمايه گذاريرا تشکيل مي‌دهد که در نهايت سبب افشاي اطلاعات جامع و صحيح در مورد شرکت گرديده ، موجبات تصميم گيري آگاهانه سرمايه‌گذاران نسبت به معامله روي اوراق‌بهادار شرکت را فراهم مي آورد.

در ایران این بانک های تحت نظارت سازمان بورس اوراق بهادار فعالیت می کنند و هزینه های این خدمات بر اساس دستورالعمل های سازمان محاسبه      می شود .

ضوابط استفاده از خدمات مشاوران عرضه اوراق بهادار :                                                                   http://www.sena.ir/Portal.aspx?tabid=1309

بانك هاي سرمايه گذاري از زمان ايجادشان تا به امروزشاهد تحولات متعددي بخصوص در حوزه فعاليت هاي خرد بوده اند، بطوريکه امروزه شامل دامنه وسيعي از فعاليتها و خدمات توسط موسسات مذکور هستيم. بطور کلي خدمات بانك هاي سرمايه گذاري را بصورت ذيل بيان مي‌کنند.

مهمترين بخش از فعاليتهاي سنتي بانك هاي سرمايه گذاري عبارتست از پذيره نويسي و تضمين فروش و توزيع اوراق‌بهادار که در حال حاضر در سطح وسيعي صورت مي گيرد. فرآيند پذيره نويس شامل چهار مرحله مي‌شود:

مرحله اول: فعاليتهاي لازم قبل از صدور اوراق‌بهادار

1- توافقات اولیه بین مشتری و شرکت تامین سرمایه
2- اخذ مجوزهای لازم از سازمان اوراق بهادار برای پذیره نویسی
3- انجام Book Building طی دوره انتظار برای اخذ مجوز

مرحله دوم : قيمت‌گذاري

وقتي که در مورد يک انتشار جديد صحبت به ميان مي‌آيد ، سوال واضح بعدي که بايستي عنوان گردد ، قيمت آن اوراق انتشار يافته است.

مرحله سوم : توزيع اوراق‌بهادار

با توجه به ريسک بالايي که تضمين انتشار، توزيع و فروش اوراق‌بهادار براي بانك سرمايه گذاري دارد، لذا در اکثر موارد بانك هاي سرمايه گذاري براي انتقال بخشي از اين ريسک ، اقدام به تشکيل سنديکاي ضامن و گروه فروش مي‌کنند. در اين حالت گروه زيادي از موسسات و بانکهاي سرمايه‌گذاري پذيراي ريسک مي شوند. اين گروه توسط يک مديرپذيره نويس هدايت مي‌گردند. شکل زير يک ساختار پذيره نويسي را نشان مي‌دهد. مدير يک سنديکاي پذيره نويسي در حدود 6 هفته به تاريخ انتشار تشکيل مي‌دهد. به هر کدام از اعضاي گروه تعدادي از اوراق‌بهادار براي فروش داده مي‌شود واعضاي گروه فروش اقدام به بازاريابي و فروش اوراق‌بهادار مي‌کنند.

1- خدمات مشورتي در زمينه ادغام و تملک(Mergers and Acquisition)
2- سرمايه‌گذاري مخاطره آميز(Venture Capital)
3- بازارسازي و بازار‌گرداني
4- مديريت سرمايه‌گذاري
5- مشاوره مالي
6- مشاوره  پروژه‌ها